|| ফাইভ্ জি ∶ শংকা আৰু সম্ভাৱনা ||

 

 

ফাইভ্ জি ∶ শংকা আৰু সম্ভাৱনা 

দেৱজিৎ ভৰালী

 

ফাইভ্ জি ( ফিফ্থ্ জেনেৰেশ্বন্ ) প্ৰযুক্তি হ’ল অনাতাঁৰ দূৰসংযোগ ( Wireless communication ) প্ৰযুক্তিৰ এক অত্যাধুনিক, উন্নতমানৰ সংযোজন। তথ্য প্ৰেৰণৰ বাবে অতিকৈ দক্ষ এইবিধ উন্নত প্ৰযুক্তিৰ ম’বাইল ফ’নকে সামৰি অন্যান্য তথ্য সৰবৰাহকাৰী সঁজুলি বা আহিলাৰ ( ব্লুটুথ্ আহিলা, শীত-তাপ নিয়ন্ত্ৰিত যন্ত্ৰ ইত্যাদি) ক্ষেত্ৰত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ হয় ৷ ২০১৯ বৰ্ষত এইবিধ প্ৰযুক্তিৰ প্ৰাৰম্ভণ ঘটে লগতে কেতবোৰ শংকাৰো সূচনা হয় ৷

ফাইভ্ জি প্ৰযুক্তিয়ে মানৱ জীৱনৰ গতি আৰু অধিক তীব্ৰতৰ কৰি তুলিছে বা তুলিব বুলি ক’লেও বঢ়াই কোৱা নহ’ব। এইবিধ প্ৰযুক্তিৰদ্বাৰা অসম্ভৱকো সম্ভৱ কৰি তোলা হৈছে ৷ স্বয়ংচালিত গাড়ী ( self drive car ), দূৰৱৰ্তী চিকিৎসাপদ্ধতি ( Telemedicine ), দূৰৱৰ্তী নিৰীক্ষণ ব্যৱস্থা ( Remote surveillance ), দূৰৱৰ্তী শৈল্যচিকিৎসা পদ্ধতি ( Telesurgery ) ইত্যাদিবোৰ সেৱাৰ ক্ষেত্ৰত ফাইভ্ জি প্ৰযুক্তিৰ ভূমিকা অনস্বীকাৰ্য ৷

শেহতীয়া তথ্যমতে, এইবিধ অনাতাঁৰ প্ৰযুক্তি সম্প্ৰতি বিশ্বৰ ৬১ খন দেশত আনুষ্ঠানিকভাৱে ব্যৱহৃত হৈ আছে ৷ তাৰে শীৰ্ষ ৰাষ্ট্ৰকেইখনমান হৈছে__ চীন ( প্ৰায় ৩৪১ খন চহৰ ), মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ ( প্ৰায় ২৭৯ খন চহৰ ) আৰু দক্ষিণ কোৰিয়া ( ৮৫ খন চহৰ ) ৷ ইয়াৰোপৰি বৃটেইন তথা স্পেইনতো এই প্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰ চলি আছে ৷ ভাৰতত ফাইভ্ জি প্ৰযুক্তিৰ মুকলিকৰণ সন্দৰ্ভত যোৱা মে’ ( ২০২১) মাহত সংক্ৰান্তীয় টেলিকম কোম্পানীসমূহে চৰকাৰৰ পৰা প্ৰযুক্তিবিধৰ পৰীক্ষণ স্তৰ ( Trial phase ) আৰম্ভণিৰ বাবে অনোমোদন লাভ কৰিছে ৷

যি কি নহওক, ভাৰতত এই প্ৰযুক্তিৰ সূচনাক লৈ বা ইয়াৰ ব্যৱহাৰক লৈ শংকাৰ সৃষ্টি হৈছে ৷ বিভিন্ন মহলত বিভিন্ন ধৰণৰ আলোচনা, সমালোচনা, বিতৰ্ক আদিৰ সূত্ৰপাত হোৱা দেখা গৈছে ৷ প্ৰযুক্তিবিধৰ ব্যৱহাৰৰ ফলত প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ, মানুহকে ধৰি অন্যান্য জীৱকূল, চৰাই-চিৰিকতি আদিৰ বিস্তৰ ক্ষতি হ’ব পাৰে বুলি কেতবোৰ ধাৰণাপ্ৰসূত চিন্তাৰ উদ্ৰেক ঘটিছে ৷ অলপতে বলিউদৰ অভিনেত্ৰী জুহি চাওলাই এই সন্দৰ্ভত ন্যায়ালয়ত গোচৰ তৰি চৰ্চালৈ অহা দেখা গৈছে ( স্মৰ্তব্য যে তেখেতৰ গোচৰ আদালতে নাকচ কৰি তেখেতক ২০ লক্ষ টকাৰ জৰিমনা বিহিছে ) ৷

ওপৰত ইতিমধ্যে উল্লেখ কৰা হৈছেই যে ফাইভ্ জি প্ৰযুক্তি হ’ল অনাতাঁৰ দূৰসংযোগ ম’বাইল প্ৰযুক্তিৰ এক উন্নতমানৰ নৱ সংযোজিত প্ৰযুক্তি ৷ ইয়াৰ পূৰ্বে ওৱান জি ( 1G ), টু জি ( 2G), থ্ৰি জি ( 3G ) আৰু ফ’ৰ্ জি ( 4G) প্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰ ভাৰতত হৈ গৈছে বা বৰ্তমানেও  (শেহতীয়াকৈ ফ’ৰ্ জি ) প্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰ হৈ আছে ৷ ফাইভ্ জি প্ৰযুক্তিত উল্লিখিত প্ৰযুক্তিসমূহৰ তুলনাত উচ্চ কম্পনাংক ( High frequency ) ৰ বিদ্যুৎচুম্বকীয় তৰংগৰ ব্যৱহাৰ হয় যাৰ সহায়ত সমগ্ৰ প্ৰযুক্তিবিধ উচ্চ দক্ষতাসম্পন্ন হয় তথা তথ্য প্ৰেৰণৰ হাৰ উচ্চ আৰু তীব্ৰতৰ হয় ৷ ই সাধাৰণতে তিনিপ্ৰকাৰৰ কম্পনাংক বেণ্ড ( Frequency Band )ৰ যোগেদি কাম কৰে যথা নিম্ন বেণ্ড ( Low band ), মধ্যম বেণ্ড ( Medium Band ) আৰু উচ্চ বেণ্ড ( Higher Band ) ৷ এতিয়া কথা হ’ল-- নিম্ন কম্পনাংক বেণ্ডৰ ফাইভ্ জি প্ৰযুক্তিয়ে প্ৰায় ফ’ৰ্ জি প্ৰযুক্তিৰ কম্পনাংক বেণ্ড ( ৬০০-৮০০ মেগাহাৰ্টজ ) ৰ দৰেই কাম কৰে কিন্তু ইয়াৰ ডাউনল’ড্ বেগ ফ’ৰ জিতকৈ অলপ বেছি হয় ৷ উচ্চ কম্পনাংক বেণ্ড ( ২৫ - ৩০ গিগাহাৰ্টজ্) অতি ব্যয়বহুল হোৱাৰ লগতে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ স্বাভাৱিকতে মুকলিভাৱে নহয় ৷ কেতবোৰ বিশেষ নিৰ্ধাৰিত স্থান, অনুষ্ঠান, প্ৰতিষ্ঠানতহে ( বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহ, ক্ৰীড়া ষ্টেডিয়াম, আই.টি পাৰ্ক ইত্যাদি ) হয় ৷ মধ্যম কম্পনাংক বেণ্ড ( ২.৫ - ৩.৫ গিগাহাৰ্টজ্ ) ৰ ব্যৱহাৰহে সাধাৰণতঃ দূৰসংযোগ ব্যৱস্থাৰ বাবে হয় ৷ অৰ্থাৎ ফাইভ্ জি প্ৰযুক্তিৰ বহুল প্ৰয়োগ এই মধ্যম স্তৰৰ বেণ্ডৰ যোগেদি কৰা হয় ৷ ইয়াৰ বেগ প্ৰতিছেকেণ্ডত ১০০ ৰপৰা ৯০০ মেগাবিটচ্ ( Mbps ) পৰ্যন্ত হয়, যি উল্লিখিত অন্যান্য নেটৱৰ্ক প্ৰযুক্তিসমূহতকৈ বহুগুণে উচ্চদক্ষতাসম্পন্ন ৷ আগেয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে যে উচ্চ কম্পনাংকৰ জৰিয়তে সৃষ্টি হোৱা বিদ্যুৎচুম্বকীয় তৰংগই তৰংগায়িত হৈ তথ্যসমূহ আদানপ্ৰদানৰ ভূমিকা লয় আৰু তৰংগৰ কেউফালে বিদ্যুৎচুম্বকীয় ক্ষেত্ৰ ( Electromagnetic Field ) ৰ সৃষ্টি কৰে। আৰু এই বিদ্যুৎচুম্বকীয় ক্ষেত্ৰই মানুহ তথা অন্য জীৱকূলৰ অপকাৰ সাধিব পাৰে বুলি শংকা ঘণীভূত হৈছে ৷ কিন্তু, উল্লেখ কৰিব বিচাৰোঁ যে ফাইভ্ জি প্ৰযুক্তি ক্ষতিকাৰক বুলি এতিয়ালৈকে কোনো প্ৰামাণিক তথ্য নাই ৷ এইক্ষেত্ৰত বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাই ইতিমধ্যেই নিজা প্ৰতিবেদন সদৰি কৰিছে  ( সংস্থাটোৰ প্ৰতিবেদনটি এই লেখাৰ সতে সংযুক্ত কৰি দিয়া হৈছে ) ৷

এতিয়ালৈকে হোৱা বিভিন্ন গৱেষণা আৰু উপলব্ধ তথ্যৰ জৰিয়তে কেইটামান বিশেষ টোকা উনুকিয়াই দিয়া হ’ল__ ৷

১) বিদ্যুৎচুম্বকীয় তৰংগই শৰীৰৰ পেশী বা কলাসমূহ উত্তাপিত কৰিব পাৰে অৰ্থাৎ আমাৰ শৰীৰৰ ছালে বিদ্যুৎচুম্বকীয় তৰংগ শোষণ কৰে ৷ এয়া এক গতানুগতিক প্ৰক্ৰিয়া, সেয়ে ম’বাইল ফ’নত বেছিসময় কথা পাতিলে আমাৰ কাণৰ অংশ গৰম হৈ পৰে ৷ (তথাপি) ফেডাৰেল কমিউনিকেশ্বনছ্ কমিছন, আমেৰিকাই ( FCC ) জনাইছে যে যি স্তৰত শৰীৰে এই তৰংগ শোষণ কৰে সেয়া অতি নগণ্য ৷

২) শৰীৰ পৰিচালনাত মগজুৰ সকলো ক্ৰিয়াকলাপ ( Cognitive functions ) ৰ ক্ষেত্ৰত বিদ্যুৎচুম্বকীয় তৰংগই বিকৃত প্ৰভাৱ পেলাব পৰা ধৰণৰ কোনো বিশেষ তথ্যসূত্ৰ এতিয়ালৈকে নাই ৷

৩) বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ এক ভাতৃ প্ৰতিষ্ঠান, ফ্ৰান্সৰ আন্তৰাষ্ট্ৰীয় কৰ্কটৰোগ গৱেষণা সংস্থা ( IARC- International Agency for Research on Cancer ) ৰ গৱেষণা অনুসৰি বিদ্যুৎচুম্বকীয় তৰংগসমূহ কৰ্কটৰোগ সম্ভাৱ্য ( Possibly carcinogenic ) বুলি কোৱা হৈছে ৷ তথাপি ইয়াৰ পৰৱৰ্তী গৱেষণাসমূহত এনে সম্ভাৱনাৰ কোনো স্থায়ীৰূপ দেখিবলৈ পোৱা নাযায় ৷ ইয়াৰোপৰি ২০১৮ বৰ্ষৰ আন গৱেষণাৰাজিত বিদ্যুৎচুম্বকীয় তৰংগ আৰু মস্তিস্কৰ কৰ্কটৰোগৰ মাজৰ সম্বন্ধও বিচাৰি পোৱা নগ’ল ৷ যত’ দূৰ ফাইভ্ জি প্ৰযুক্তিৰ প্ৰসংগ, এইক্ষেত্ৰত ভৱিষ্যতে আৰু অধিক গৱেষণাৰ প্ৰয়োজনীয়তা অৱশ্যৱাম্ভী ৷

৪) প্ৰকৃতিৰ অন্যান্য জীৱকূলৰ ক্ষেত্ৰতো এই তৰংগই কিবা প্ৰভাৱ পেলাব নেকি বুলিও যিহেতু চৰ্চা হৈছে-- দুটামান সংক্ৰান্তীয় তথ্য প্ৰসংগক্ৰমে আগবঢ়াই দিয়া হ’ল।

( ক ) ২০১৬ - যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় জৈৱপ্ৰযুক্তি তথ্যকেন্দ্ৰ ( NCBI- National Centre for Biotechnology Information, U.S. ) ৰ নিগনি আৰু এন্দুৰৰ ওপৰত কৰা গৱেষণামতে বিদ্যুৎচুম্বকীয় যিকোনো তৰংগই জীৱৰ স্নায়ুতন্ত্ৰৰ অপকাৰ সাধিব পাৰে ৷

( খ ) ২০১৯ - আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ মিউট’জেনেছিছ্ আৰু জিনীয় ছ’চাইটি ( EMGS - Environmental Mutogenesis and Genomic Society ) ৰ এন্দুৰৰ ওপৰত কৰা গৱেষণা এলানিৰ জৰিয়তে বিদ্যুৎচুম্বকীয় তৰংগই ইয়াৰ ডি. এন. এ তন্ত্ৰিকা নষ্ট কৰিব পাৰে বুলি প্ৰমাণিত হ’ল ৷ কিন্তু…

( গ ) ২০২০ বৰ্ষত কৰা গৱেষণাৰপৰা ঠাৱৰ কৰিব পৰা গ’ল যে বিদ্যুৎচুম্বকীয় তৰংগই জীৱকূলক চিন্তনীয়ভাৱে ক্ষতি কৰিব পৰা কোনোধৰণৰ স্পষ্ট যোগসূত্ৰ নাই ৷ হয়তো এইক্ষেত্ৰতো ভৱিষ্যতলৈ, নতুন নতুন গৱেষণাই আৰু অধিক স্পষ্ট ধাৰণাৰ বাট মুকলাব ৷

কোৱা বাহুল্য যে, ইতিমধ্যেই সামাজিক মাধ্যমকে সাঙুৰি অন্যান্য মাধ্যমসমূহতো ফাইভ্ জি প্ৰযুক্তিৰ আৰম্ভণি ( ভাৰতত ) ক লৈ বিভিন্ন প্ৰচাৰ, অপপ্ৰচাৰ চলি থকা দেখা গৈছে ৷ এই প্ৰযুক্তিৰ প্ৰভাৱত মানুহৰ মূৰৰ বিষ, অত্যধিক টোপনি ভাব, মূৰঘূৰণি আদিৰ প্ৰকোপ বৃদ্ধি পাব বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে ৷ গৰ্ভৱতী মহিলাৰো এইক্ষেত্ৰত বিপদ হ’ব পাৰে বুলি উৰাবাতৰি মাজে-সময়ে ওলোৱা দেখা গৈছে ৷ কিন্তু, প্ৰকৃতাৰ্থত এনেবোৰ প্ৰচাৰ সন্দৰ্ভত কোনো প্ৰামাণিক তথ্য এতিয়ালৈকে নাই ৷ উচ্চদক্ষতাসম্পন্ন তথা তীব্ৰবেগী এইবিধ অনাতাঁৰ প্ৰযুক্তিয়ে সমগ্ৰ প্ৰযুক্তিক্ষেত্ৰখনকে এক অনন্য মাত্ৰা প্ৰদান কৰিব বুলি ন দি ক’ব পাৰি ৷ পূৰ্বতেই উল্লেখ কৰা মতে কোনোধৰণৰ আহুকলীয় পৰিস্থিতি সৃষ্টি নোহোৱাকৈ বিশ্বৰ ৬১ খন দেশত এই প্ৰযুক্তি বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ হৈ আছ ৷ হয়, ভৱিষ্যত গৱেষণাৰ কথা কেতিয়াও নুই কৰিব নোৱাৰি, গৱেষণাৰ প্ৰয়োজন হ’বই ৷ কিন্তু অন্যান্য সেৱাৰ সতে সংলগ্ন থকাৰ লেখীয়াকৈ স্বাস্থ্যজনিত বিধিসমূহ ( health safety measures ) এই প্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য হোৱাতো স্বাভাৱিক ৷ মাত্ৰাধিক্য সকলোবোৰেই বেয়া বুলি গণ্য কৰা হয় ৷

 অন্যান্য প্ৰযুক্তিৰ দৰে ফাইভ্ জি প্ৰযুক্তিও নিজস্থানত উচিতভাৱেই বৰ্তী থাকিব বুলি ভাবোঁ ৷ বাকী, সকলো শংকা আৰু সংশয়ৰ মূলতে এষাৰেই আপ্তবাক্য মনত ৰখা উচিত-- “ সাৱধানীৰ মৰণ নাই ” ৷

ফ’ন: ৯৮৫৪৫৩৯০৬১

 

_______________